Krank Mili Arızalarının Motor Sesine Etkisi

Krank mili, içten yanmalı motorun en kritik parçalarından biridir. Pistonlardan gelen doğrusal hareketi dönme hareketine çevirir ve motorun kalbi olarak görev yapar. Bu nedenle krank mili ve ona bağlı yataklar, biyel kolları ve pimler en yüksek yük ve titreşime maruz kalan parçalardır.

Krank mili arızaları genellikle motor sesinde değişiklikler şeklinde kendini gösterir. Bu sesler, arızanın türüne ve şiddetine bağlı olarak hafif bir tıkırtıdan, motorun tamamen uğultulu ve vuruntulu çalışmasına kadar değişebilir. Bu yazıda, krank mili arızalarının motor sesine etkilerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

1. Krank Mili Arızaları ve Türleri

Krank mili arızaları genellikle şu şekillerde ortaya çıkar:

1. Yatak Sarması

   • Ana yatak veya biyel yataklarının yağ filmini kaybetmesiyle metalin metal üzerinde sürtünmesi.

2. Eğilme veya Sapma

   • Krank milinin dönme ekseninde bozulmalar oluşması.

3. Dengesizlik

   • Krank mili balansının bozulması.

4. Çizilme veya Aşınma

   • Yatak veya pim yüzeylerinde oluşan pürüzler.

Her bir arıza türü motor sesinde farklı etkiler yaratır.

2. Motor Sesine Etkileri

a) Tıkırtı ve Vuruntu Sesleri

• Sebep: Yatak sarması veya aşırı yatak boşluğu

• Nasıl Duyulur:

  • Rölantide veya düşük devirlerde hafif tıkırtı

  • Gaz verildiğinde artan metalik vuruntu

• Mekanizma: Yağ filminin yetersiz kalması, metal yüzeylerin birbirine sürtünmesine neden olur. Bu sürtünme her dönüşte bir “vuruntu” sesi üretir.

b) Uğultu ve Homojen Olmayan Ses

• Sebep: Krank mili eğilmesi veya balanssızlığı

• Nasıl Duyulur:

  • Motor rölantide veya orta devirlerde sürekli uğultu

  • Devir yükseldiğinde sesin şiddetlenmesi

• Mekanizma: Eğilmiş veya dengesiz krank mili, motorun dönme hareketini düzgün iletemez ve titreşimler oluşur. Bu titreşim, motor bloğuna iletilir ve uğultu olarak hissedilir.

c) Aşırı Gürültü ve Metal Sürtünme Sesleri

• Sebep: Aşırı aşınmış veya çizilmiş pinyonlar ve yatak yüzeyleri

• Nasıl Duyulur:

  • Motor devri arttığında keskin, metalik sürtünme sesi

  • Bazen motor tamamen takırdar

• Mekanizma: Pürüzlü yüzeyler, yağ filmi oluşumunu engeller ve metal–metal temas ses üretir.

d) Devir Artınca Artan Sesler

• Krank mili balanssız veya eğilmişse, ses motor devriyle doğru orantılı olarak artar.

• Bu ses genellikle yüksek frekanslı uğultu veya titreşim sesi olarak algılanır.

• Motorun performansı düşer ve titreşimler direksiyon veya motor montajları üzerinden hissedilir.

3. Motor Sesleri Aracılığıyla Arıza Tespiti

Motor sesleri, bir teknisyen için arızanın erken teşhisi açısından çok değerlidir:

• Tıkırtı veya vuruntu: Yatak sorunları

• Uğultu ve homojen olmayan ses: Eğilme veya balanssızlık

• Metal sürtünme sesi: Çizik, aşınma veya yağlama problemi

Bu sesler, motor açıkken veya kısa bir test sürüşü sırasında dikkatle dinlenerek ön tanı koymayı sağlar.

4. Ses Arızalarını Önleme ve Çözüm

Krank mili arızalarının motor sesine yansımasını önlemek için:

1. Düzenli yağ değişimi

   • Yağın kalitesi ve seviyesi, yataklar için kritik öneme sahiptir.

2. Motorun aşırı yüklenmemesi

   • Yüksek devir ve ani gaz yüklemeleri, krank milini zorlar.

3. Balans ve revizyon kontrolleri

   • Rektifiye edilen veya uzun süre kullanılan motorlarda krank mili ölçülmeli ve balansı kontrol edilmelidir.

4. Yatak ve pim kontrolü

   • Aşınmış yatak ve pinyonlar revize veya değiştirilmelidir.

5. Sonuç

Krank mili arızaları motor sesine doğrudan etki eder ve genellikle motorun sağlıklı çalıştığını gösteren en erken belirtilerden biridir. Tıkırtı, vuruntu, uğultu ve metal sürtünme sesleri, farklı arıza türlerini işaret eder. Motor sesine dikkat etmek, ciddi ve maliyetli arızaları önlemek için en etkili yöntemlerden biridir.

Doğru bakım, revizyon ve balans kontrolleri, krank mili arızalarının önlenmesini ve motorun sessiz, verimli ve uzun ömürlü çalışmasını sağlar.