
Bir motorun sağlıklı, sessiz ve uzun ömürlü çalışabilmesi için krank milinin durumu hayati önem taşır. Krank mili, pistonlardan gelen gücü dönme hareketine çeviren ana parçadır ve motorun çalışması boyunca çok yüksek yükler altında görev yapar. Zamanla ya da bazı olumsuz koşullar nedeniyle krank milinde aşınma, çizilme veya deformasyon oluşabilir. İşte bu noktada krank mili revizyonu gündeme gelir.
Peki krank mili revizyonu nedir ve hangi durumlarda yapılması gerekir?
Krank mili revizyonu; krank milinin ölçüsel, yüzeysel ve yapısal olarak yeniden kullanılabilir hale getirilmesi işlemidir. Bu işlem genellikle motor rektifiyesi sırasında yapılır.
Revizyon kapsamında:
Krank pimi ve ana yatak yüzeyleri taşlanır
Çizikler ve aşınmalar giderilir
Gerekirse düzeltme (eğilme giderme) yapılır
Balans ayarı kontrol edilir
Amaç, krank milini fabrika toleranslarına mümkün olduğunca yakın hale getirmektir.
Krank mili revizyonunun en yaygın nedeni yatak sarmasıdır.
Yatak sardığında:
Krank pimi yüzeyleri çizilir
Ölçüler bozulur
Yatak yüzeyleri zarar görür
Bu durumda krank mili revize edilmeden motorun tekrar toplanması mümkün değildir.
Zamanla veya yetersiz yağlama nedeniyle:
Yatak yüzeylerinde ovalleşme
Pürüzlenme
Ölçü kaybı
oluşabilir. Ölçüler tolerans dışına çıktığında revizyon şarttır.
Alt devirlerde metalik vuruntu
Balans yapılmasına rağmen geçmeyen titreşim
Bu belirtiler krank milinde ölçü veya balans problemi olabileceğini gösterir.
Yağ basıncının sürekli düşük olması
Yağ lambasının rölantide yanıp sönmesi
Aşınmış krank yatak yüzeyleri yağ boşluğunu artırarak basınç düşmesine neden olur.
Komparatör saatiyle ölçümde tolerans dışı sapma
Yatakların tek taraflı aşınması
Hafif eğilmelerde düzeltme ve ardından revizyon yapılabilir.
Motor tamamen sökülmüşken:
Krank mili mutlaka ölçülür
Gerekirse revizyon uygulanır
Bu aşamada revizyon yapılmaması, kısa sürede tekrar motor arızasına yol açabilir.
Revizyon işlemi profesyonel ekipman ve deneyim gerektirir.
Krank pimi çapları ölçülür
Ovalleşme ve koniklik kontrol edilir
Eğilme testi yapılır
Ana yatak ve biyel pimleri taşlanır
Standart alt ölçülere (0.25 – 0.50 – 0.75 mm) düşürülür
Yatak yüzeyleri ayna gibi pürüzsüz hale getirilir
Yağ filminin sağlıklı oluşması sağlanır
Taşlama sonrası krank mili balanslanır
Dönme dengesizliği giderilir
Revizyon gerektiren bir krank miliyle motor toplanırsa:
Yeni yataklar kısa sürede zarar görür
Yağ basıncı sorunları devam eder
Titreşim ve vuruntu artar
Tekrar yatak sarması yaşanır
Bu da daha büyük masraflara yol açar.
Hayır. Bazı durumlarda krank mili revize edilemez.
Aşırı çatlak varsa
Taşlama limitleri aşılmışsa
Sertlik kaybı oluşmuşsa
Bu durumlarda krank mili değişimi gerekir.
Krank mili, motorun temel taşıdır. Revizyonu doğru yapılmış bir krank mili:
Motorun sessiz çalışmasını
Yağ basıncının normale dönmesini
Yatak ve biyel ömrünün uzamasını
sağlar.
Yanlış veya eksik yapılan revizyon ise motoru kısa sürede tekrar arızaya sürükler.
Krank mili revizyonu; yatak sarması, aşırı aşınma, eğilme ve yağlama problemleri sonrası kaçınılmaz hale gelir. Motorun uzun ömürlü ve sorunsuz çalışabilmesi için revizyonun zamanında ve uzman kişiler tarafından yapılması şarttır. Krank mili ihmal edilirse, motorun tamamı risk altına girer.