
İçten yanmalı motorlarda krank mili, motorun en kritik parçalarından biridir. Pistonlardan gelen doğrusal hareketi dönme hareketine çeviren bu mil, motor çalışırken yüksek basınç, sürtünme ve titreşimlere maruz kalır. Bu nedenle zamanla veya çeşitli sebeplerle yüzeylerinde aşınma, çizik, ovalleşme ve ölçü kaybı meydana gelebilir. İşte bu durumlarda krank mili taşlama işlemi gündeme gelir.
Peki, krank mili taşlama nedir, neden yapılır ve motor performansına etkisi nedir?
Krank mili taşlama işlemi, krank milinin ana yatak ve biyel pim yüzeylerinin hassas şekilde taşlanarak yeniden fabrika toleranslarına getirilmesi işlemidir. Bu işlem sayesinde:
Yüzey pürüzsüz hale gelir
Aşınmış veya çizilmiş bölgeler düzeltilir
Milin ölçüsel doğruluğu sağlanır
Yağ filminin düzgün oluşması mümkün olur
Taşlama işlemi, motor rektifiyesi sırasında, özel taşlama makineleri ve deneyimli teknisyenler tarafından yapılır.
Krank mili taşlamanın temel amaçları şunlardır:
Motor çalışırken yataklar ve biyel kolları ile temas eden yüzeylerde mikro çizikler ve pürüzler oluşur. Taşlama, bu pürüzleri gidererek yağ filminin sağlıklı oluşmasını sağlar.
Biyel pimleri veya ana yatak yüzeyleri zamanla ovalleşebilir
Ovalleşme, yağ basıncının dengesiz olmasına ve yatak aşınmasına yol açar
Taşlama ile yüzey çapı toleranslara getirilir
Hafif eğilmiş krank milleri taşlama ile eksen doğrultusuna yakınlaştırılabilir
Bu sayede motorun rölanti ve yüksek devir performansı düzelir
Pürüzsüz ve doğru ölçülü yüzey, yatak ömrünü artırır
Yatak sarması ve aşırı aşınmayı önler
Motorun daha sessiz ve verimli çalışmasını sağlar
Motorun sağlıklı çalışması için taşlama işlemi kritik öneme sahiptir:
Yağlama verimliliği artar: Taşlama, yağın yatak ve pim yüzeylerine eşit yayılmasını sağlar.
Titreşim azalır: Düzgün ve dengeli yüzeyler, krank milinin düzgün dönmesini sağlar.
Performans artar: Güç ve tork kaybı azalır, motor daha verimli çalışır.
Yatak ömrü uzar: Taşlanmamış, çizik veya oval yüzeyler yatakları hızla aşındırır.
Taşlama işlemi birkaç adımda gerçekleştirilir:
Krank mili sökülür
Ana yatak ve biyel pim yüzeyleri ölçülür
Ovalleşme ve çizik tespit edilir
Taşlama tezgahına mil yerleştirilir
Yüzeyler hassas şekilde taşlanır
Taşlama, üretici toleransları göz önünde bulundurularak yapılır
Taşlama sonrası yüzeyler ayna gibi parlatılır
Metal talaşları temizlenir
Mil tekrar montaja hazır hale getirilir
Taşlama sonrası krank mili balanslanır
Dönme sırasında titreşim kontrol edilir
Krank mili taşlanmadan tekrar montaj yapılırsa:
Yataklar hızla aşınır
Yatak sarması yaşanır
Motor titreşimli ve gürültülü çalışır
Güç ve performans kaybı olur
Bu nedenle taşlama, revizyon sürecinin en kritik adımlarından biridir.
Krank mili taşlama işlemi, motorun sağlıklı, verimli ve uzun ömürlü çalışması için vazgeçilmez bir işlemdir. Motorun yatakları, performansı ve titreşim durumu büyük ölçüde taşlama kalitesine bağlıdır. Taşlama yapılmadan yapılan motor montajları, kısa süre sonra ciddi arızalara yol açabilir. Bu yüzden motor rektifiyelerinde taşlama, mutlaka uzman teknisyenler ve doğru ekipmanlarla yapılmalıdır.