Bir motor arızası duyduğumuzda çoğumuzun aklına ilk olarak turbo, enjektör ya da beyin arızası gelir. Oysa motorun en temel ve en pahalı sorunlarından biri çoğu zaman silindir hasarlarıdır. Üstelik silindir hasarı, genellikle “küçük bir sorun” gibi başlar ama ihmal edildiğinde motoru komple elden çıkarmaya kadar gidebilen sonuçlar doğurur.
Bu yazıda silindir hasarlarının nasıl oluştuğunu, hangi tür hasarlarla karşılaşıldığını, tamir yöntemlerini ve bu işlemlerin neden bu kadar maliyetli olduğunu blog tadında, herkesin anlayabileceği bir dille ele alacağız. Eğer motorla ilgili masrafların neden bir anda katlandığını merak ediyorsanız, bu yazı size net bir perspektif kazandıracaktır.
Silindir hasarı, motor silindirlerinin iç yüzeyinde ya da yapısal bütünlüğünde meydana gelen bozulmalardır. Bu bozulmalar bazen gözle görülebilecek kadar belirgin olurken, bazen de sadece ölçüm cihazlarıyla fark edilebilecek kadar sinsi ilerler.
Silindir yüzeyi pürüzsüzlüğünü kaybettiğinde piston ve segmanlar görevini tam yapamaz. Bunun sonucunda:
Yanma verimi düşer
Kompresyon kaçar
Yağ yakma başlar
Performans hissedilir şekilde azalır
Yani silindir hasarı, motorun genel sağlığını doğrudan etkileyen bir problemdir.
Çünkü silindir, motorun tam merkezinde yer alır. Silindirde yaşanan bir sorun, zincirleme şekilde diğer parçalara da zarar verir. Piston, segman, biyel ve hatta krank mili bile bu durumdan etkilenebilir.
Bir başka önemli nokta da şudur:
Silindir hasarları çoğu zaman geri dönüşü olmayan hasarlardır. Yani parça değiştirip yolunuza devam etmek her zaman mümkün olmayabilir. Bu da maliyetleri ciddi şekilde artırır.
Silindir hasarlarının tek bir sebebi yoktur. Çoğu zaman birden fazla etken bir araya gelerek bu hasarları oluşturur.
Motor yağı, silindir ile piston arasındaki sürtünmeyi azaltır. Yağ seviyesi düşükse ya da yağ kalitesizse silindir yüzeyi hızla aşınır.
Motorun aşırı ısınması, metal genleşmesine ve silindir yapısının bozulmasına neden olur. Bu durum özellikle çatlaklara yol açabilir.
Motor soğukken yağ henüz tüm yüzeye yayılmamıştır. Bu halde yüksek devir kullanmak silindir yüzeyine ciddi zarar verir.
Yanlış piston, segman ya da tolerans hataları kısa sürede silindir hasarına yol açar.
Turbo basıncının kontrolsüz artırılması veya yanlış yazılım, silindir içindeki basıncı normalin çok üzerine çıkarır.
Silindir hasarları farklı şekillerde karşımıza çıkar ve her biri farklı tamir yöntemleri gerektirir.
En yaygın hasar türüdür. Genellikle yağsız çalışmadan ya da segman kırılmasından kaynaklanır. Hafif çizikler honlama ile giderilebilirken, derin çizikler rektefiye gerektirir.
Silindirin zamanla yuvarlak formunu kaybetmesidir. Bu durumda piston her noktada eşit temas edemez ve kompresyon kaçağı oluşur.
Uzun kilometreler sonucunda silindir çapı fabrika değerlerinin dışına çıkar. Motor artık sağlıklı çalışamaz.
En riskli ve en pahalı hasarlardan biridir. Genellikle hararet sonucu oluşur. Çoğu zaman kalıcı çözüm gömlek atmak ya da blok değiştirmektir.
Silindir hasarları genellikle kendini şu belirtilerle gösterir:
Yağ eksiltme veya yağ yakma
Egzozdan mavi duman çıkması
Motorun eski gücünü kaybetmesi
Düzensiz rölanti
Artan yakıt tüketimi
Kompresyon değerlerinin düşük çıkması
Bu belirtiler genellikle “idare eder” denilerek göz ardı edilir ama sorun bu aşamada çoktan başlamıştır.
Hasarın boyutuna göre farklı tamir yöntemleri uygulanır.
Hafif yüzey bozukluklarında uygulanır. En ekonomik çözümdür ama her hasar için yeterli değildir.
Silindir çapı büyütülür ve oversize piston kullanılır. Orta seviyede maliyetlidir ve oldukça yaygındır.
Silindirin içine çelik veya dökme demir gömlek yerleştirilir. Ağır hasarlarda tercih edilir.
Çok ciddi çatlaklarda veya deformasyonlarda tek çözümdür. Maliyeti oldukça yüksektir.
Silindir tamiri sadece bir parça değişimi değildir. Bu süreçte:
Motor sökülür
Ölçümler yapılır
Hassas makineler kullanılır
Yeni piston ve segmanlar takılır
Yani hem işçilik hem de parça maliyeti yüksektir. Ayrıca yapılan işin hatasız olması gerekir; aksi halde motor kısa sürede tekrar dağılabilir.
Performans ve modifiye araçlarda silindir hasarı riski her zaman daha yüksektir. Çünkü motor sürekli sınırda çalışır. Bu yüzden performans araçlarında:
Yağ değişimleri daha sık yapılmalı
Yakıt kalitesi yüksek olmalı
Ölçümler düzenli yapılmalıdır
Aksi halde yüksek performans, yüksek masraf demektir.
Tamamen önlemek zor olabilir ama risk ciddi şekilde azaltılabilir:
Yağ bakımını geciktirmeyin
Kaliteli motor yağı kullanın
Soğuk motoru zorlamayın
Harareti ciddiye alın
Motoru dinlemeyi öğrenin
Unutmayın, motor her zaman sinyal verir.
Silindir hasarları çoğu zaman ihmalin, yanlış kullanımın ya da geç kalınmış müdahalenin sonucudur. Küçük belirtiler zamanında ciddiye alınsaydı, büyük masrafların önüne geçilebilirdi.
Eğer motorunuzda bir gariplik hissediyorsanız, en doğru adım ölçüm yaptırmak ve sorunun kaynağını netleştirmektir. Çünkü silindir hasarlarında erken teşhis, her zaman daha ucuzdur.
Benzinli Motosiklet
Elektrikli Motosiklet
Elektrikli Araç
Motosiklet Ekipmanları
